Dentro da escolma de 43 etnotextos que conforma polo de agora o Arquivo do Galego Oral que está a construír o Instituto da Lingua, atópase unha gravación realizada no Xobre en 1993, moi breve e que recolle de xeito desenfadado a crenza da Santa Compaña. Lingüisticamente non ten desperdicio, cun seseo marcado e unha palatalización esporádica dos -s finais que a xente nova xa non soe manter.
Gravación de Eva Castaño Ermo no Xobre.
Documentos tamén de moito valor son algúns vídeos de entrevistas realizados en diferentes traballos do alumnado do Centro, coma este do curso 2008-09:
Agora, documento oral propiamente histórico é a conversa 67 do Fondo Documental HISTORGA
Dous primos falan sobre a guerra na Pobra do Caramiñal. O máis novo é fillo dun concelleiro socialista da Pobra fusilado no 1937, o outro fuxiu nun barco cara a Marrocos. O ambiente previo á guerra. Enfrontamentos e frustrados intentos de resistencia á sublevación. Detallado relato de feitos e casos da represión na vila e na comarca: asasinatos, torturas, malleiras e humillacións. A crueldade do grupo de falanxistas local e os asasinos vidos de Santiago e outros lugares. A actuación dos falanxistas locais noutros pobos. A garda civil. Algúns detalles do comenzo da guerra: as patrullas con escopetas; a chegada da columna dos sublevados; a invención das listas negras.
«…o pobre, que era un empleado do ayuntamiento, estaba malo do pulmón. Cando viñeron as forzas foise o home porque tiña medo pero como se encontraba mal regresou a casa. Súa nai, a pobre, que o veu mal, foille avisar ó cura. Dícese… dícese que veu o cura, confesouno ou non o confesou, iso non o sei, e dícese que él foi o que avisou aquí á guardia civil ou a falange de que el estaba na casa. O caso é que foron alí, e dícese, eu oíno, que [.....] deulle a pistola e díxolle: si no eres un cobarde pégate un tiro. Incluso dicen que a pistola, claro, non levaba peine ou non levaba balas. E él púxose a chorar. Entonces dixeronlle á nai, non sei si foi aquela noite ou así, que o iban a levar para o hospital de Santiago. Xa sabes que a ese home levárono ahí a Moimenta, cortáronlle as súas partes, torturárono…
- Puxéronllas na boca»


Bocas, o magnífico libro do noso profesor Xulio Gutiérrez (ilustrado por Nicolás Fernández), forma parte -desde xaneiro deste ano- do 







Comentarios recentes